P7

Maandag en dinsdag doen de kinderen van P7, de hoogste groep van de Primary school, examen. De leeftijd van de kinderen in de groep verschilt nogal. Sommige kinderen starten pas op oudere leeftijd op school en dan begin je gewoon bij het begin. Ruth is zelfs al 20 of misschien wel ouder. Ze heeft al eerder ergens een Primary school afgemaakt en is ook ooit begonnen op het voortgezet onderwijs. Op een gegeven moment was er echter geen geld meer om school te kunnen betalen. Zo is ze als jong meisje in Kampala terecht gekomen en heeft daar vanalles gedaan om wat geld te verdienen. Op een gegeven moment kwam ze bij een gezin in de buurt van Kampala terecht. Ze deed hier huishoudelijk werk, maar de vrouw begreep dat ze graag wilde leren en gaf haar die kans. Zo kwam ze bij New Horizon. Ze deed een test of ze in de eerste of de tweede klas van het voortgezet onderwijs zou kunnen beginnen. Beiden leek te hoog gegrepen en er werd besloten dat ze P7 nog een keer zou doen.

Een ander leerling is Agnes. Agnes is 14. Ik werkte een paar weken geleden met haar, omdat bij haar proefexamen bleek dat ze door, niet secuur te schrijven veel schijnbare fouten maakte. Ze vertelde mij haar levensverhaal. Haar vader overleed toen ze een jaar of 6 was. Haar moeder liet de kinderen in de steek. Agnes probeerde voor haar zusjes te zorgen. Mensen in het dorp zagen dat dat niet ging en de kinderen werden naar hun grootouders gebracht aan ‘witchcraft’ deden. Ze werden mishandeld. Als ze alleen maar ‘Jezus’ zei werd ze geslagen. Toch bleef ze bij haar geloof. Haar moeder kwam later wel weer in beeld, maar overleed ook. Uiteindelijk vonden haar andere grootouders de meisjes en konden ze bij hen wonen. Deze mensen zijn inmiddels oud en ziekelijk. Er is geen inkomen en de verantwoordelijkheid voor de familie ligt vooral bij Agnes. Er wonen in hetzelfde kleine huisje ook nog 3 kleine kinderen die ook familie zijn. Agnes vertelde dat ze kleren van anderen leent voor de dagen dat er geen schooluniform gedragen wordt. Op dinsdag en donderdag dragen de kinderen ‘sportswear’ omdat dan de uniformen gewassen kunnen worden. Toen ze me haar verhaal vertelde zei ze: ‘Soms kan er wel om huilen’. Ik moet al huilen als ik het verhaal hoor... Deze week ben ik met haar meegeweest naar huis. Toen ik aankwam lag oma op de grond te slapen. Ik had wat kleren voor meegenomen en het was ontroerend om te zien hoe blij Agnes er mee was. Toen ze realiseerde dat het de volgende dag donderdag was en ze dus iets van deze kleren aan kon was ze helemaal enthousiast. Zolang als ik hier ben kan haar en haar familie af en toe wat toe stoppen.

En zo zijn er nog zoveel verhalen...... Je kan niet iedereen helpen, maar Agnes is op mijn pad gekomen en zolang als ik hier ben kan ik haar af en toe wat toestoppen.

Vrijdagochtend is er altijd ‘assembly’. Alle kinderen komen bij elkaar en de kinderen zingen, worship en praise liederen, en er wordt een verhaal uit de Bijbel verteld en / of een Bijbels thema behandeld. Deze week verzorgden de kinderen van P7 het zingen. En dat was weer een feestje om het mee te mogen maken. En ook ontroerend. Agnes leidde de zang, vol overgave. Ze heeft veel steun aan geloof. Het houdt haar op de been. Ik had beloofd om het zingen op te nemen. ’s Middags om 4 uur bleven de kinderen van P7 nog een uurtje langer om toegesproken te worden. Onder het genot van fris en cake hebben we de opname bekeken. Na nog wat foto’s genomen te hebben tijd voor de kinderen om naar huis te gaan.

Ik hoop en bid dat deze kinderen hun examen goed zullen maken en zo weer een stapje verder zijn op de weg naar een betere toekomst.

Groeten van Ineke

You were lost

Als je een paar dagen, of soms maar 1 dag, weg bent geweest ik de kans groot dat iemand tegen je zegt ‘You were lost’: ‘we waren je kwijt’. Als je terug komt, al is het maar van een boodschap doen heb je grote kans dat iemand zegt: ‘Welcome back’.

Toen ik deze week met Reny een school ging bezoeken werden we aangehouden door de politie. Hij vroeg: ‘Are you lost?’. Nee, we waren niet ‘lost’, we wisten de weg en we wisten waar we naar toe gingen. Maar, zei hij, hij had ons nog nooit eerder gezien op deze weg. Nee, dat klopte, want we gaan niet elke dag bij deze school op bezoek. Nou, dan wenste hij ons een goede reis verder.

Vorige week sprak ik een stel Ugandezen die in Nederland waren geweest. Zij waren daar de weg kwijt geraakt. Iemand had namelijk verteld dat ze in de ‘village’ moesten zijn, maar ze konden geen village, geen dorp vinden. Later kwamen ze er achter dat in Nederland ook de dorpen ontwikkeld zijn. Tja, een village in Uganda is toch anders dan een village in Nederland.

De afgelopen twee weken was ik regelmatig ‘lost’. Na vorige week Soroti was ik deze weer 2 dagen naar Masindi en Kiryandongo. Deze keer was Betty, de directeur van Yes and Amen mee. Ze komt oorspronkelijk uit dit gedeelte van Uganda. Woensdag belde ik met iemand van Masindi om tijd en plaats of te spreken. Ze vroeg me waar ik was, want er zaten zo’n 60 mensen op me te wachten. Oeps. Gelukkig was het niet mijn fout, want in de mail en sms werd toch echt donderdag 24 oktober genoemd. Ze zou vragen of ze de volgende dag terug wilden komen. Volgens zeggen was het ruim 3 uur rijden en donderdag vertrok ik om 6 uur, pikte Betty op in Kampala (zonder ‘lost’ te raken!) en om half 11 waren we Masindi. Eigenlijk een half uur te laat, maar wat geeft het, dit is Uganda. De mensen waren inderdaad teruggekomen, geen 60, maar meer dan 100! Ze hadden gezegd dat ik de dag ervoor pech had met de auto... Het was even improviseren want 100 is toch wel wat meer dan 60 en spelletjes doen met ruim 100 mensen is toch wel lastig. De organisatoren gingen zelf al gauw weer weg. De mensen waren wat onrustig, maar wel geinteresseerd. Het was duidelijk dat ze al het een en ander wisten over het leren van de letterklanken i.p.v. letternamen. Veel mensen wilden graag het teacher’s boek en / of het handbook kopen en onze boeken.

Daarna heb ik een slaapplaats gezocht en gevonden bij vrienden van Betty. Zelf sliep ze bij haar broer. De volgende dag heb ik haar daar opgepikt (en alweer was ik niet ‘lost’) en vertrokken we naar Kiryandongo. Hier waren ook hier weer ruim 100 mensen, maar het was hier duidelijk beter georganiseerd. Een inspecteur bleef bij de training. Hij kende Jolly Phonics en moedigde de mensen aan om vragen te stellen. Mensen vertelden dat iemand ze wel eens verteld had dat het beter is om de klanken aan te leren, maar hoe en wat was voor hen onduidelijk. Er werden goede vragen gesteld en ook hier werden veel boeken besteld.

Al met al toch weer heel anders dan vorige week in Soroti. Veel meer mensen per training en de meesten misten al iets over het leren lezen met klanken. Met een grote groep is er minder persoonlijk contact en spelletjes spelen gaat een stuk moeilijker.

Na een lunch vertrokken we tegen drieen weer richting Kampala. De eerste 180 kilometer was ging probleem, maar bij Kampala was het erg druk. Betty moest in Kampala zijn en stapte uit. Het was inmiddels 6 uur. Waar ik de weg op moest, richting Mukono, was het een puinhoop en ik miste de afslag en jawel, toen raakte ik echt ‘lost’. Na een rondje Kampala en een aantal keren vragen vond ik de juiste weg. Maar op de een of andere manier ging het toch weer fout . Ik dacht dat ik na de randweg, in de file, richting Mukono ging. Maar nee hoor, ik reed Kampala weer binnen. Dus omkeren en, weer in de file, terug. Gelukkig ben ik wel gewend om onderweg ‘lost’ te raken.Tegen half 10 was ik thuis.

En omdat ik toch nog een auto had, besloten Reny en ik om het weekend naar Jinja te gaan. Zaterdagochtend vertrokken we en vanavond kwamen we weer terug. Lekker gezwommen, gelezen, spelletje gespeeld en gepraat. Heerlijk, we kunnen er weer tegen.

Groeten van Ineke

In de village

Deze week was ik met Rebeca in Soroti district, in de stad Soroti en de villages, de dorpen, er omheen. Rebecca huurt daar een klein huisje. Ze heeft in Soroti gewoond en ze heeft geen geld om haar spullen naar Ggaba Kampale te laten brengen. Daarom heeft ze deze opgeslagen in een klein huisje (2 kamertjes van ongeveer 2 bij 2 meter), waar op dit moment ook 2 meisjes wonen. Ik slaap in het gasthuis ernaast. Toen we begin augustus van Soroti naar Mbale reden was de weg erg slecht. Ik had aan een aantal mensen gevraagd hoe de weg nu was. Goed! Voor een gedeelte klopte dat inderdaad, maar de rest was nog steeds slecht, met veel gaten en kuilen. Gelukkig konden we er allebei om lachen. Maandagavond om 9 uur kwamen we aan. De volgende morgen hebben we het een en ander voorbereid en ’s middags ontmoetten we mensen van de opleidingscholen voor Nursery teachers, directeuren en tutors. De overkoepelende directeur is Jane die ook pastor is. Een fijne vrouw, met veel contacten in de omgeving, die graag contactpersoon wil zijn. De volgende dagen bezochten we scholen in de villages.

Een van de scholen is Otoro in Kwera Dokolo, een village diep in de bush. We dachten dat we in Dokolo zelf moesten zijn. Maar we moesten in Dokolo een afslag nemen en dan nog 3 kilometer ... Toen we de weg vroegen zeiden ze: nog 2 mijl .... En na 2 mijl: nog 1 mijl... Na ongeveer 20 kilometer (!)stond Peter, de directeur van de school ons op te wachten. Hij stapte in, we waren er ‘bijna’...., ongeveer nog10 kilometer. De weg was slecht en net toen Rebecca en Peter vaststelden dat ik goed reed kwam de auto vast te zitten. Gelukkig stopte er een boda boda met 3 man en kregen we de auto er weer uit. De school staat in een prachtige idyllische omgeving, omgeven door hutjes. Een eindje verderop staat een kerk. Hier is de school gestart, maar sinds 2 jaar hebben ze een eigen gebouw, dat wil zeggen er staan muren en er zit een dak op. Er gaat vanalles langs: mensen op de fiets, vrouwen met Jerrycans op het hoofd, jongens met een koeien.

Ze zien hier nooit een muzungu en ik ben dus een bezienswaardigheid.

We zitten buiten, het schoolbord tegen de boom. Langzaamaan komen er meer mensen: van andere scholen, een paar ouders en mensen van het bestuur. Er wordt nog wat heen en weer gebeld: ja, ze zijn onderweg. Als mensen zeggen ‘I’m on the way’,( ik ben onderweg) kan dat ook betekenen dat ze net de deur uitstappen of van plan zijn om te vertrekken. Tijd is hier een ruim begrip. Wij kwamen zelf ook te laat. Als je denkt dat je in Dokolo moet zijn, maar je moet nog zo’n 30 km. de bush in, dan klopt de planning niet meer. Maar daar maakt niemand zich hier druk om. Het heeft ook wel wat!

De mensen zijn geïnteresseerd, ze willen graag leren en doen hun best om bijv. de letterklanken te leren. En dat valt niet altijd mee. Spelletjes spelen is altijd weer ‘fun’. Een van de aanwezigen is de tutor van het trainingscentrum Dokolo. Zij geeft o.a. cursussen voor de leerkrachten en zij kan een rol spelen bij het invoeren van deze methode.

Tot slot, als iedereen te eten krijgt, laat ik de videa zien waarop de leerkrachten van New Horizon vertellen over hun ervaringen. Als ik daarna de laptop wil opruimen vragen ze of ze nog meer mogen zien. Ze vinden het leuk om plaatjes te kijken. Gelukkig heb ik veel foto’s. Dan is het tijd om te gaan. Op de terugweg rijden we nog even naar het meer vlakbij. Daarna volgen we pastor Antony naar zijn school. Hij rijdt voor ons uit op zijn boda boda. Ook hier is een muzungu een nieuwtje. We kunnen niet lang blijven, het wordt tijd om terug te gaan naar Soroti.

Ook de anders scholen die we bezochten zijn gestart door pastors. Ik hoor van een aantal van hen dat ze goed onderwijs belangrijk vinden, juist in dit gebied waar de mensen veel te lijden hebben gehad van de gruweldaden van the Lord Resistance Army, olv JosephKony. Rebecca verteld dat haar familie, net als veel anderen, naar Soroti stad zijn gegaan omdat het daar veiliger was. Niet iedereen wilde de village verlaten wat voor velen de dood betekende. Rebecca verteld dat ze een koe hadden. Op een dag werd de koe door een ‘gunship’ (helikopter) neergeschoten. Toen het weer rustig was kwamen de mensen te voorschijn om allemaal een stuk van de koe te snijden. Op dat moment kwam de helikopter terug en iedereen werd vermoord. Rebecca weet ook van mensen / kinderen die meegenomen, en nooit meer terug gekomen zijn.

Nu is het eerste wat in me opkomt: peace full, vredig. Maar het leven is voor veel mensen hard en het is geweldig om deze mensen, die zich in willen zetten voor hun village, te mogen ontmoeten.

Ik heb deze week weer veel mooie mensen ontmoet en ik kan nog veel meer vertellen, maar deze keer laat ik het hierbij.

Ik zeg ‘yalama’: bedankt in de taal die in Soroti gesproken wordt.

Groeten van Ineke

Independence day

Afgelopen woensdag was het een nationale feestdag: Independence Day. 51 jaar geleden werd Uganda onafhankelijk. Op Nationale feestdagen zijn de scholen dicht, maar de kinderen van het huis gaan meestal ’s morgens naar school en spelen daar tot de lunch. Reny en ik hadden besloten om thuis te werken en dit af te wisselen met het kijken naar een aflevering van Flikken Maastricht. Reny heeft alle afleveringen op DVD en ik ben, zeg maar, verslaafd: voor het naar bed gaan nog even een aflevering kijken. Toch leuk dat ik het in Nederland niet gevolgd heb.

Ik vond dat ik op Independence Day geen wekker hoefde te zetten. Dat bleek ook niet nodig te zijn, ik werd gewekt door de grasmaaier. Nou komt deze meestal in het weekend, maar kennelijk dacht hij: ach, vandaag zijn ze ook thuis, dus ik kan het ook nu wel doen.... Na een uurtje hard werken, onder het genot van een zak Nederlandse pepernoten, met op de achtergrond het lawaai van de grasmaaier, was het tijd voor Flikken. En jawel, precies op dat moment was de man met de grasmaaier, precies achter mijn huis. En om het nog leuker te maken begon iemand voor het huis met de ‘grasblazer’. Dus: de laptop op schoot om het toch nog te kunnen volgen. Helemaal in de ban van het recherche werk vond

rechercheur Reny voetafdrukken op mijn muur. Deze zaak was gauw opgelost. Als ik achter mijn laptop zit zet ik regelmatig mijn voeten tegen de muur.

Aan de wegkant in Kusato speelde zich ook een, helaas echt, recherche verhaal af. De man van de rolex tent was verdwenen. Hij begint ’s morgens heel vroeg met het bakken van chapati, maar op een morgen bleek hij verdwenen te zijn. Al eerder was zijn huis overhoop gehaald. Het was die dag het onderwerp van gesprek. Een paar dagen werd hij, zwaar toegetakeld, voorbij Kampala gevonden. Hoe de politie hier, een zaak als deze aanpakt, weet ik niet.

Waar ik me altijd over verwonder is dat de verkeerspolitie hier gekleed gaat in een wit pak. Daarmee staan ze de hele dag tussen het verkeer. Hoe ze dat wit houden, in een niet echt schone en frisse omgeving is mij een raadsel. Ik vraag me trouwens helemaal af hoe ze hier wit wit houden. Ik heb daar eens een onderzoekje naar gedaan en volgens zeggen moet je gewoon goed boenen! Ik hou het maar bij minder besmettelijke kleren.

In de containers wordt regelmatig gespeurd naar de juiste kleren voor de juiste personen. En kennelijk waren er onderbroeken gevonden. De kinderen kwamen enthousiast op school: ‘aunti, aunti, I have a new panty!’ Ze lieten hem graag even zien.

Deze week ga ik op pad met Rebecca van de school in Ggaba. Ze heeft een weekvullend programma opgesteld. Weg gaan naar colleges voor Nursery en Primary school en scholen in verschillende districten om en nabij Soroti. Gelukkig weet zij de weg, want daar ben ik niet zo’n ster in. En anders is er vast wel een ‘flik’ die ons de weg kan wijzen.

Omdat we veel boeken en materiaal meenemen heb ik een auto gehuurd. Rebecca gaat bij familie slapen en ik in een gasthuis. Volgende week zal ik hier verslag over doen.

Groeten van Ineke

Well done

Veel Ugandezen zeggen regelmatig ‘well done’. Als je iets goed hebt gedaan is een complimentje krijgen natuurlijk altijd leuk. Maar hier zeggen mensen het ook als ze helemaal niet weten wat je doet of gedaan hebt. Iemand kan op school binnenlopen en zeggen: well done, aunti! Well done? Wat? Vorige week moest ik 160 kopietjes maken. Toen het klaar was, kwam ik er achter dat ik het blaadje verkeerd om had gelegd en 160 witte blaadjes had gekopieeerd. Op dat moment komt er een teacher binnen en zegt: ‘Well done, aunti Ineke’. Ik zei: ‘Helemaal niet well done, ik ben ontzettend stom bezig!’ Hij kon er wel om lachen. Nou ging dat kopieeren zo wie zo niet zo makkelijk. Ik wilde 2 maal 160 dubbelzijdige kopietjes maken. De blaadjes omkeren is handwerk. Op een gegeven ogenblik liep na gemiddeld 2 kopietjes de boel vast. Dus klep open, blaadje verwijderen, klep dicht, blaadje weer invoeren, even wachten, .... ‘Tja’, zegt Deborah van de administratie, ‘komt van het weer, het regent’. ‘Tja’, denk ik dan, ‘ik heb haast, het moet vandaag af, want ik heb het morgen nodig voor de workshop’. (die achteraf niet doorging). Tja, soms kun je veel leren van een Ugandees. Als het vandaag niet komt, komt het morgen of later misschien wel. Maar daarom kopieeren we ons materiaal niet op school, maar besteden we dat uit aan een kopieshop. Dat is best wel weer een wijs besluit: well done!

Donderdag ben ik weer terug verhuisd naar mijn luxe huisje. Lekker licht en een stuk droger. Het is regentijd en het andere huisje is dan behoorlijk vochtig. Ik ben ‘verhuisd’ met de hulp van een top class groep. Ik vertelde ze dat ik sterke kinderen zocht en na het showen van de spierballen besloten we, uiteraard, dat iedereen mee macht. In een een mum van tijd was alles over. Zo snel ben ik nog nooit verhuisd! Nou heb ik hier ook wat minder spullen dan in Nederland, maar: well done kleuters!!

Gister ging ik met teacher Rebecca en Ruth naar Kawempi en Ggaba (bij Kampala) om een workshop te geven. In Ggaba was ik al eerder geweest en de teacher, ook een Rebecca, daar en de principal Merab (degene die de school is gestart) hebben behoorlijk aan de weg getimmerd en ook anderen enthousiast gemaakt. Well done!!. Zij hadden een auto en in Kampala pikten zij ons op. We gingen eerst naar Kawempi. Om ongeveer twaalf uur vertrokken we naar Ggaba, waar we om half twee verwacht werden. Tijd genoeg, zelfs toen er een band verwisseld moest worden. Maar ja, toen we weer een stukje gereden hadden, hoorden we een knal en jawel, weer een lekke band. Er kwamen meteen een paar mannen helpen, maar er was geen reserveband meer. Om een lang verhaal kort te maken: de auto kon achter een hek geparkeerd worden. Mareb vertelde dat ze terug zou komen met banden die ze nog wel thuis had. Ik stelde voor om maar een taxi te bellen, want met de taxibusjes zou het nog een lange rit worden. Een van de mannen die geholpen had wilde ons wel, tegen vergoeding, brengen. Well done!! We begonnen een half uur te laat, maar wat is nou een half uur in Uganda?

De teachers van New Horizon hebben weer een deel van de workshop verzorgd. Well done!!

Na afloop van de workshop kregen we een heerlijke maaltijd. Well done!!

De terugweg verliep ook niet helemaal vlekkeloos want er was een vrachtauto van de weg geraakt en we stonden in de file. Tegen achten waren we in Mukono. Toen nog een boda voor het laatste stukje. Ik doe dat liever niet in het donker, maar ja, soms heb je geen keus. De boda man bracht me veilig thuis. Well done!!

En toen ik thuis kwam had Reny mijn was gedaan. Well done!!

En jullie hebben mijn verhaal weer gelezen! Well done!!

Examens

Aan het eind van de Primary school moeten de kinderen examen doen. Als je hier voor slaagt kun je naar de Secondary school. Als je het niet haalt kun je naar de Vocational school, de praktijk school. Het voortgezet onderwijs op New Horizon is een combinatie van beiden. Mensen hechten veel waarde aan het halen van het examen in groep 7. Voor het echte examen maken de kinderen een soort proefexamen. Het nakijken van dit examen wordt gedaan door mensen die hier voor ingehuurd worden. Deze worden per nagekeken examen betaald. Het merendeel van de kinderen leek het niet gehaald te hebben. Toen de leerkrachten het zelf nog eens nakeken bleken er veel minder gezakt te zijn. Het werkt was onzorgvuldig nagekeken, kennelijk was ‘veel’ verdienen belangrijker dan goed werk leveren. Als je als Nederlander de vragen leest, heb je daar ook zo je vraagtekens bij, maar daar kun je niets aan doen. Bij navraag bij andere scholen bleek dat een derde van alle kinderen een onvoldoende hadden gehaald. De meeste Ugandezen leggen zich er bij neer, maar vanuit Noah’s Ark is er aan de bel getrokken.

Toch was er reden genoeg om het werk van de kinderen te analyseren en te kijken waar extra hulp nodig is. Er zijn een aantal kinderen met een laag niveau, maar ook lijken veel kinderen niet zorgvuldig te werken. Er is besloten om de komende weken extra mensen in te zetten om zo de kinderen extra hulp te bieden. De kinderen hadden al gehoord hoe de uitslag was en dat was niet echt motiverend voor ze. Dus de nodige peptalk om ze vertrouwen (terug) te geven staat ook op het programma. Op veel scholen is een slechte prestatie reden om meer uren onderwijs te geven, soms van 6 uur in de ochtend tot 7 uur ’s avonds! Wij geloven hier niet. Alleen de zaterdagochtend wordt extra les gegeven. Veel Ugandeze geloven ook dat je met een harde hand de kinderen op een hoger niveau brengt. Ze proberen het er, zeg maar, in te slaan.

Gister heb ik met een meisje apart gezeten. Veel vragen waren fout gerekend omdat haar handschrift te wensen overlaat. Een o bijvoorbeeld kan makkelijk aangezien worden voor een e, of een d voor el. Eerst stelde ze zich wat afwijzend op, maar toen ik haar vertelde dat ik er van overtuigd ben dat ze veel beter scoort als ze zorgvuldiger werkt fleurde ze op. Ze zei dat ze bang was dat ze haar werkt niet af krijgt. We gaan er aan werken!

Ook nu weer blijkt hoe belangrijk het is dat kinderen goed leren lezen. Als je niet goed kan lezen ondervind je ook bij de vakken problemen. Deze kinderen zijn niet opgegroeid met Jolly Phonics. We hopen over een aantal jaren het verschil te kunnen merken. Ook is het goed naar aanleiding van dit examen met de leerkrachten te praten over wat ze doen als een kind uitvalt. Maar al te vaak gaan ze gewoon door met de stof die op het programma staat.

Ik stelde voor om met name de zwakke lezers een wit blaadje te geven zodat ze een deel van de bladzijde kunnen bedekken en zich zo beter kunnen concentreren op de vraag waar ze zijn. Hier moesten ze om lachen: een extra blaadje mee bij het examen, dat kan echt niet. Ook niet als de leerkracht ze uitdeelt, want ze zouden het kunnen gebruiken om een briefje naar een ander te sturen. Een lineaal zou nog wel kunnen. Ook schijnt het niet geoorloofd te zijn om je eventuele fouten te verbeteren. Het wordt ze wel moeilijk gemaakt! Maar goed, we proberen ze met extra, positieve, aandacht het zetje te geven dat nodig is.

Workshops plannen blijkt niet altijd makkelijk te zijn. Veel, overheids, scholen hebben de laatste tijd gestaakt en gooiden zo roet in het eten. Ook is het niet vreemd in Uganda als afspraken op het laatste moment veranderen. Het leven hier blijft verrassend!

Groeten uit Uganda van Ineke

Bussie komt zo

Een voordeel van het transport hier is dat je nooit lang hoeft te wachten op een taxibusje. In Mukono staan altijd wel een of meer busjes klaar om je naar Kampala te brengen. Ze wachten tot het busje vol is. Als je geluk hebt gaat iedereen naar Kampala en rijdt het busje door. Als je pech hebt stappen veel mensen onderweg uit en proberen ze het busje weer vol te krijgen. Op elk busje rijdt een conducteur mee. Op zoekt naar klanten hangt hij uit het raam en roept naar de mensen langs de weg waar hij heen gaat. Bij elke (mogelijke) nieuwe klant stopt hij. In het busje kunnen 14 passagiers: 2 voorin naast de chauffeur en 4 rijen van 3 stoelen. De derde stoel is een klapstoeltje in het gangpad. Als degene die achterin zit uit wil stappen betekent dat dat de mensen die op een klapstoeltje zitten op moeten staan, hun stoeltje op moeten klappen en er even uit moeten. Als degenen die er uit wil uitgestapt is kan iedereen weer terug neer zijn plek. Je kan niet rechtop staan in het busje dus een beetje soepelheid is wel nodig. Als het busje vol is heeft de conducteur geen eigen zitplaats, maar schuift aan. Tussen Mukono en Kampala houden ze zich aan de 14 passagiers omdat daar regelmatig gecontroleerd wordt. Op andere trajecten worden er zoveel mogelijk mensen ingepropt. Laatst was een busje zo vol dat de conducteur naast een stoeltje stond, voorover gebogen stond over de passagiers. Er is ooit geprobeerd om grote bussen in te zetten om files te voorkomen. Dit is echter mislukt en de bussen staan doelloos bij het stadion.

Op trajecten waar het minder druk is, moet je soms langer wachten op een busje en dan kan het handiger zijn om een boda boda (brommer taxi) te nemen. Deze kunnen ook makkelijker tussen het verkeer door. Ze zijn wel duurder dan een busje. Van Mukono naar Noah’s Ark is een boda boda makkelijker, want die zet je af bij de poort en een busje stopt aan de verharde weg.

De prijs van een taxibusje is vast. Met de boda boda chauffeurs is het goed om eerst de prijs vast te stellen. Ze proberen van blanken meestal meer te krijgen, al zijn er in Mukono veel chauffeurs die weten dat de blanken die bij Noah’s Ark werken, de prijzen vaak wel kennen. Sommigen hoef je niet eens meer te vertellen waar je heen wilt. Deze week was ik bij de school Yes and Amen geweest en zocht ik een boda boda die me naar Mukono wilde brengen. Er stopte iemand met een boda boda die dat wel wilde, als ik het niet erg vond dat hij onderweg even naar zijn huis ging om zijn slippers voor schoenen te verwisselen. Zo kom je nog eens ergens!

Een andere keer stopte de boda boda er onderweg mee. De benzine was het probleem. Maar geen nood, de boda boda werd even op zijn kant gelegd, zodat ook het laatste restje benzine gebruikt kon worden, en we konden weer verder.

En waar vind je een ‘tankstation’ waar de benzine vanuit een plastic fles wordt geschonken? Het is hier allemaal mogelijk.

Donderdag namen Reny en ik een busje naar Kampala om de eerste kopieen van de verzameling van ons werk te laten maken. Rebecca, die ik in Ggaba heb ontmoet, wist wel een adres. Via een steeg, in de straat waar alle kopieer winkels zitten kwamen in een kamertje. De man vertrok met ons werk, naar ????, om eerst 1 kopie te maken. Na ongeveer drie kwartier kwam hij terug. Nadat we aantal bladzijden die verkeerd om zaten goed hadden gelegd, besloten we om er eerst maar eens 8 te laten kopieren. Hij zou ze ook binden. In ieder geval genoeg voor de 5 scholen die dit jaar met Jolly Phonics zijn begonnen. Zij kwamen zaterdag voor een workshop. Dat betekende wel dat ze vrijdag opgehaald moesten worden, dus weer met een boda en bussie naar Kampala. Rebecca bood aan om ze te komen brengen. Dat was wel erg prettig, want ik had vrijdag ook andere afspraken staan. Vrijdag, half 6, belde ze. Het was nog niet klaar, maar ze kon het zaterdagochtend wel brengen. Hoe laat? 7 uur! Nou verwacht je dat dat hier dan wel een uur of 8, 9 zal worden. Maar, nee hoor: om 7 uur ging mijn telefoon. Ze was er bijna! Dus ik snel mijn bed uit en zo zat ik op zaterdagmorgen om ruim 7 op school met de eerste boeken. Super! Er zitten nog steeds een paar bladzijden verkeerd om en sommige pagina’s zitten erg op het randje, maar allemaal dingen die gemakkelijk te veranderen zijn. Tijdens de workshop hadden een goed gesprek met de teachers. Ze vertelden hoe het met het lezen gaat, waar ze tegenaan lopen en hoe ze dit, waar mogelijk, opgelost hebben. Iedereen is het er over eens dat het verschil groot is met voorheen, dat kinderen veel beter leren lezen en dat ze er plezier in hebben! Alle scholen kochten onze boeken. Ze betalen de kosten van het kopieren en het binden.

Nu wordt het puzzelen waar en wanneer ik heen ga, welke busjes ik allemaal moet nemen om de plaatsen te bereiken waar men om een workshop gevraagd hebben.

Wordt vervolgd!

Groeten van Ineke

Op rolletjes

Vandaag kunnen we zeggen dat we de vakantie weer goed doorgerold zijn. Ik had een kleine rol in het vakantieprogramma. Een van de activiteiten waar ik met plezier een rol in speelde was het uitje naar de rolex tent in Kusatu, het dorp aan de verharde weg. De man van de rolex tent had een goede week. Hij heeft deze week heel wat gebakken eieren in een chapati gerold. En de winkel die frisdrank verkoopt, hier soda’s genoemd, was ook erg blij met het geld dat er deze week rolde. We zijn hier met ongeveer 90 kinderen, verdeeld over 5 groepen geweest. De kinderen genieten van een uitstapje buiten de poort. Met de jongsten gingen we met lunchtijd en met de ouderen tijdens het avondeten. Sommigen kwamen regelmatig vragen wanneer ze aan de beurt waren. Jimmy kwam donderdagochtend een aantal keer vragen of we al gingen. Hij bleef een hele tijd om en in mijn huis spelen, bang om het te missen. Toen we weg gingen was hij echter nergens te vinden! Hij bleek bij de boerderij te zijn. Gelukkig kon hij later met een andere groep mee.

Vrijdagavond gingen de ‘kinderen aan de rol’, want het was tijd voor de disco, de traditionele afsluiting van het vakantieprogramma. Verschillende groepen mochten om de beurt laten zien wat ze konden. Hildah kwam op het onzalige idee dat de vrijwilligers ook mochten. Op dat moment zaten er maar vier. Bedenk daarbij dat ikhelemaal geen danser ben, met name als iedereen kijkt, en je weet hoe blij ik er mee was. (als niemand kijkt ben ik het uiteraard een ware rock en roll ster ....)

De rest van de tijd kom ik doorbrengen met het werken aan dat wat in de afgelopen jaren aan het rollen is gebracht. Want het Jolly Phonics verhaal en het actief en met plzier leren rolt verder.

Vrijdag kwamen Rebecca en Marian, van de school in Ggaba, langs. Ze hebben scholen in de omgeving geinformeerd en al verscheidene scholen gevonden die graag een workshop willen bijwonen. Ze kwamen naar New Horizon om de materialen verder te bekijken. Ze hebben alvast een aantal dingen gekopieerd zodat ze duidelijke informatie kunnen geven. Ze hebben al vier teacher boeken verkocht! Rebecca heeft de vakantie gebruikt om zich te verdiepen in Jolly Phonics en ze heeft het uitgeprobeerd op haar eigen kinderen. Met succes! Ik kreeg een mailtje van Betty dat ook in het Hoima district veel scholen geinteresseerd zijn. En vanmorgen belde er iemand uit het Lira district. Ongelooflijk hoe groot de belangstelling is. Ik rol van de ene in de andere verbazing.

Het verzamelen, afmaken en bijwerken van het eigen werk heb ik in de vakantie zo goed als afgerond. Twee vrijwilligers zijn het nu aan het controleren op spel en stelfouten. Want tja, soms is het best nog lastig om alles in goed Engels te schrijven. Het was meer werk dan ik had gedacht. Veel spelletjes die we gemaakt hebben moesten nog voorzien worden van uitleg met in gedachten dat de meeste leerkrachten niet gewend zijn om educatieve spelletjes te spelen en ze ook niet kennen. Ook bleek dat het wel erg veel pagina’s zouden worden en daarom heb ik het aantal pagina’s proberen te verminderen door bijvoorbeeld dingen te verkleinen. Dit drukt de kosten en zo hoeft er minder geld te rollen!

Het is de bedoeling dat ik aan het eind van deze week naar Kampala ga om de eerste kopieen te laten maken. Dan kunnen er workshops gepland worden.

Vannacht rolde ik om 01.30 mijn bed uit en om 06.30 uur er weer in. Ik ben meegeweest om Reny en Suzannah op te halen. Heel gezellig dat ze er weer zijn. We hebben weer veel om bij te praten, want er is weer veel gebeurd.

Vanaf maandag rol ik voor twee weken in een ander bed in een ander huisje. Er komen namelijk heel veel mensen de komende weken en ik moet mijn grote huis tijdelijk afstaan en naar één van de kleine huisjes waar ik de eerste twee keer heb gewoond verhuizen.

En zo rolt de tijd verder...

Ik ben blij dat ik een rol mag spelen in het leven van deze kinderen en op de scholen!

Groeten van Ineke