Verschillen

De verschillen in Uganda zijn groot. De een woont in een mooi huis in Kampala de ander in een krotje aan de rand van de stad of ver weg in een dorp. Het ene kind groeit op in een gezin de ander woont in een kinderhuis of op straat. Deze week heb ik deze verschillen weer heel duidelijk ervaren. De eerste dagen van de week was ik in Kampala op stap met Chris Jolly, de uitgever van Jolly Phonics, Nina en haar man Christopher en Nina’s moeder Ida die alles regelde. Zaterdag bezocht ik Kampiringisa National Rehabilitation Centre, oftewel de kindergevangenis.

Laat ik eerst vertellen over de ‘Jolly dagen’. Nina is van oorsprong Ugandese. Ze was chirurg maar zet zich nu volledig in voor geletterheid. Samen met haar man is ze een stichting begonnen. Ze ontmoette Chris Jolly in Mexico, waar ze toen met haar man woonde. Vorig jaar heeft ze de leesmethode op een zestal scholen in Kampala geïntroduceerd. Haar familie heeft veel contacten in Uganda en dat is natuurlijk erg handig als je iets wilt bereiken. Zondag was er een informele bijeenkomst bij haar moeder in de tuin. Er waren o.a. leerkrachten en mensen van universiteiten. Ik raakte aan de praat met een paar mensen van Makarere University en dan merk je toch een verschil in denken met veel mensen in de dorpen. Bijvoorbeeld het vaak (meestal) te laat komen van veel Ugandezen vonden ze een slechte gewoonte. Ook de moeder van Nina beaamde dit. Het verkeer mag geen excuus zijn om te laat te komen, je moet gewoon op tijd vertrekken.

De volgende dag hadden we afgesproken in het Sheraton hotel waar Chris verbleef. Wel een verschil met mijn, overigens prima, kamer. De rest kwam met een auto met chauffeur, ik kwam met de boda boda. De eerste afspraak ging niet door wegens familieomstandigheden. Daarna gingen we naar het Britisch consulaat en Stichting Stir. Zij starten een pilot op scholen in verschillende districten.

’s Middags ontmoetten we Philippa van Aristic, de boekhandel die de boeken van de methode verkoopt. Aan het eind van de dag gaf Chris een workshop voor teachers. Het viel op dat ze al veel wisten over deze manier van werken. Een heel verschil met scholen in sommige dorpen, waar de teachers nog geen of weinig klanken kunnen benoemen!

Dinsdag hadden we een afspraak bij het National Curriculum Development Centre. We zouden er tussen kwart over 8 en half negen zijn. Dat was voor mij dichtbij en ik was er om kwart over 8. De rest kwam te laat. En het excuus? Inderdaad: het verkeer (sprak Ida….) Tja, het is wel makkelijk om te zeggen dat je het verkeer niet als excuus mag gebruiken, maar het is en blijft toch ook een onvoorstelbare factor.

Er waren veel mensen van verschillende werkgebieden, maar allemaal werkzaam op het gebied van Early Child Development (ontwikkeling van jonge kinderen). Een paar van hen had ik al eerder ontmoet. Nina gaf een presentatie. De mensen waren zeer geïnteresseerd en deelden meningen en ideeën. Na afloop hadden we nog een gesprek met de directrice van het ECD. Over veel dingen was iedereen het eens:

• Er moet iets veranderen. Uganda loopt in vergelijking met omringende landen, achter.
• Deze methode werkt.
• Nursery en Primary schools moeten samenwerken.
• Het moet verwerkt worden in het framework (leerplan).
• Materiaal en trainingen (vooral ook door lokale mensen) moeten goed geregeld worden.

Ook zijn er vragen en/of verschil van mening verdeeld:

• Op welke leeftijd begin je met Engels? Is het een bijvak of hoofdvak?
• Kun je de moedertaal ook met klanken aanleren? (dit gaat nu met syllables – lettergrepen).

Dez vragen wil men verder onderzoeken. Wat mij weer opvalt is dat op veel overheidsscholen pas in P4 met Engels wordt begonnen en dat ik ook nu weer hoor dat mensen van het NCDC hier achter staan, terwijl veel mensen in het veld die ik er naar vraag het hier niet mee eens zijn. Persoonlijk denk ik ook dat je er eerder mee moet beginnen. Jonge kinderen leren makkelijk 2 talen. Bovendien is Engels de officiële taal en zijn er erg veel lokale talen.

Al met al waren het interessante dagen. Veel mensen ontmoet en veel gehoord. Wel een verschil met praktisch bezig zijn, maar deze mensen zijn nodig om veranderingen door te zetten. Dit vraagt tijd, maar de tijd is er rijp voor. Hoe de overheid dit verder oppakt is de vraag, maar er gebeurd iets en ondertussen gaat het op de werkvloer door. De methode mag gebruikt worden. Meer en meer teachers werken met de methode of willen er mee werken en willen dit ook doorgeven aan anderen. Dit kunnen de trainers van de toekomst zijn.

Zaterdag bij Kampiringisa kwam ik ook een teacher tegen. Zij had ook eens een workshop bijgewoond, maar heeft geen materiaal. Ik heb haar boeken beloofd. Zoals gezegd was dit weer een heel andere, indrukwekkende ervaring, maar daar zal ik volgende week meer over schrijven.

Groeten van Ineke

Gezelligheid

Net als 4 jaar geleden, toen ik in dit zelfde huis zat, zit er regelmatig een kikker in huis. Kennelijk vindt hij het gezellig in mijn huisje. Nou vind ik dat niet en ben hem liever kwijt dan rijk. Ik neem het risico dat ik een kikkerprins de deur wijs, maar ik zet er een bak over, schuif die naar de deur en met een flinke zwiep gaat de kikker naar de jungle terug. Sorry, kikker.

Met ander ongedierte dat ‘gezellig’ langs komt loopt het nog slechter af: die worden of doorgespoeld of krijgen een flinke mep met een slipper en dat is dan hun einde.

De apen in de bomen rondom mijn huisje vind ik wel weer gezellig.

Nee geef mij dan maar kinderen en dat is weer als vanouds: Kinderen die op schoot willen zitten, een praatje komen maken, de office van de Nursery school binnen komen, voor het raam hangen: Hello aunti Ineke, how are you, you come in our class, …. Wat een gezelligheid, ik krijg weer genoeg aandacht! Soms teveel… Zaterdagochtend om half negen werd er op de deur geklopt door een paar kinderen. Ik lag nog op bed en ik vind dit ook niet het gezelligste moment voor visite, dus ik dacht ‘negeren’. Dat had echter weinig effect, ze gingen gewoon harder kloppen en roepen: ‘aunti Ineke’. Toen ben ik er toch maar uit gegaan en heb ze uitgelegd dat ze, als ik niet opendoe, gewoon weer weg moeten gaan.

Inmiddels is de eerste schoolweek weer voorbij. Veel dingen lopen nog niet zoals het zou moeten. Het rooster veranderd nog steeds; nog niet alle kinderen en leerkrachten zijn er. De kinderen van de Primary school vroegen wanneer ik gezellig bij hun langs kwam. Toen ik een rondje Primary deed en in P2 kwam zat er een leerkracht, maar de kinderen kregen geen les. Ze zaten het met elkaar een beetje gezellig te maken. De aanwezige leerkracht gaf geen lezen, dat moest een ander namelijk doen en die was er niet…… Misschien kon ik het doen? Ik heb toen maar een paar taal-groepspelletjes met ze gespeeld. Het werd erg gezellig.

Omdat er veel nieuwe teachers zijn, hebben we meteen een paar meetings gehad: over het belang van spelen en over Jolly Phonics. Het is mooi om te zien hoe de teachers die hier al langer werken de nieuwe helpen. Andere vrijwilligsters hebben de kinderen van P2 getest op het lezen. De een is verder dan de ander maar ze kunnen allemaal lezen. Op één na, maar die komt van een andere school. En dat laat weer duidelijk zien dat de methode werkt.

De nieuwe teachers zijn nog afwachtend en zeggen nog niet zoveel. Maar met name op de Nursery school (waar ik toch de meeste tijd doorbreng) wordt het steeds gezelliger.

Woensdag ben ik bij Betty van Yes and Amen langs geweest en dat was ook weer erg gezellig. Ook hier waren nog niet alle kinderen terug, maar dat lijkt in Uganda ‘normaal’ te zijn.

Straks ga ik voor een paar dagen naar Kampala. Hier zal ik de uitgever van de leesmethode en andere mensen die met lezen en/of Jolly Phonics te maken hebben ontmoeten. Voordat het officiële programma op maandag begint ga ik eerst vanmiddag gezellig thee drinken met meneer Jolly en een Ugandese vrouw die nu in Zwitserland woont, maar scholen in Kampala helpt. Ik slaap in een questhouse. Een taxi is net zo duur als een overnachting. Het zal niet lukken om voor het donker terug te gaan en dan reis ik liever niet meer met het openbaar vervoer.

Volgende week meer hier over.

Allemaal een gezellige week.

Groeten van Ineke.

Het kleine huis in de jungle

Donderdag 29 januari was het weer zover: ik vertrok weer voor een periode van 3 maanden naar Uganda. Weggebracht door mijn trouwe taxichauffeur Alice! Op Schiphol waren ook mijn andere zussen en, grote verrassing, mijn moeder! Na gezellig koffie gedronken te hebben was het tijd om afscheid te nemen. Tja, dat hoort er ook bij.

Vrijdagochtend kwart over 6 kwam ik aan op Noah’s Ark in Uganda. In het kinderhuis was het nog stil, dus ik kon nog even naar bed. Er zijn op dit moment veel vrijwilligers en gasten en de grotere huisjes zijn allemaal bezet. Ik woon daarom weer in het kleine huisje waar ik in 2011 woonde toen ik de eerste keer in Uganda kwam. Om half 11, ik was net wakker, werd er op de deur geklopt: ‘Kom je ook naar de meeting op de school?’. Eh ja, maar eerst even zoeken in de koffers naar de spullen die ik nodig had. Na een kopje koffie (gelukkig stond er deze keer een waterkoker) en een sultana en met nog een lichtelijk duf hoofd ging ik naar school. Ik had bedacht om de route te nemen die niet langs het kinderhuis gaat, want dan kon het wel even duren voordat ik de school bereikte. Bleek dat er een hele groep bij de school speelde en aunti Ineke was al gauw gespot! Na veel ‘hugs’ kon ik naar de meeting. Er zijn veel nieuwe leerkrachten, zowel op de Nursery als de Primary school, en ook de hoofdmeester is nieuw. De komende tijd zal vooral in het teken staan van bijscholing van de nieuwe leerkrachten, met name: leren door spelen en ontdekken op de Nursery en het leren lezen met Jolly Phonics op de Primary. En verder wil ik onderzoeken hoe we de oudere kinderen die nog problemen hebben met het lezen verder kunnen helpen.

Morgen begint het nieuwe schooljaar. Voordat de lessen echt beginnen volgens de planning (die overigens pas vrijdag aan het eind van de dag klaar was) was) zal nog wel een paar dagen duren. Het is heel gewoon dat het een paar dagen duurt voordat de kinderen uit de village allemaal komen.

De koffers zijn inmiddels uitgepakt. Het kleine huisje in de jungle is inmiddels weer mijn huisje, met eigen spulletjes. In 1 koffer zitten nog Jolly Phonics boeken en cadeautjes voor kinderen van hun sponsors. Die zal ik de komende tijd rondbrengen. En uiteraard heb ik deze dagen vooral veel kinderen en aunti’s en uncles ‘gehugged’ en ‘iedereen van iedereen’ de groeten gedaan.

Gister heb ik boodschappen gedaan in Mukono en ’s avonds heb ik met Christian, zijn ouders (die op bezoek zijn) en 3 kinderen rolex gegeten aan de weg. Vanmiddag weer voor de eerste keer, deze periode naar de kerk geweest en vanavond lekker patat gegeten met een worstje. Ondanks dat er elke keer wel weer wat veranderingen zijn, is het toch weer zo vertrouwd! Maar een grote verandering voor mij is toch wel dat Reny hier niet meer woont. Ik zal haar missen. Vanavond heb ik in alle slaapkamers een foto van Reny en Sander op hun trouwdag opgehangen. Na het eten was het een run naar de slaapkamers om de foto te bekijken. Jammer genoeg was ik mijn fototoestel vergeten mee te nemen, dus ik kan het niet laten zien.

En dan is het alweer tijd voor een stukje op mijn weblog. Ik ga proberen het weer vol te houden om elke week iets te schrijven. En natuurlijk er foto’s bij te plaatsen. Dat was ik even vergeten, dus dat is vandaag nog niet zoveel.

Leuk dat jullie, die dit lezen, weer op deze manier met mij mee willen leven!

Groeten van Ineke

Mail: [email protected]

Tel.: 00256 (0)778277181

Een kort bezoek, maar ik werd er weer blij van!

Hier wordt ik blij van!

Beetje laat, maar dit wil ik toch nog even kwijt:

3 juli vertrok voor een periode van 3 weken naar Uganda. Een korte periode dus deze keer. En de tijd is dan ook voorbij gevlogen. Ik heb er weer van genoten om de grote en kleine mensen die me hier dierbaar zijn weer te zien en te spreken. De kinderen van de Nursery riepen regelmatig als er een vliegtuig overging: ‘Aunti Ineke is coming’. Het was weer een warm welkom! Ik heb verschillende groepen op school bezocht en bijgepraat met Hildah. Op de Primary school is het genieten als je ziet hoe goed de kinderen lezen. Daar wordt ik zo blij van! Wat een verschil met 2 jaar terug! Vanaf P2 wordt gewerkt met Jolly Grammar. Elk jaar komt er weer een groep bij die van jongs af aan heeft leren lezen met Jolly Phonics. P2 zit nu ‘op schema’. Er worden nog steeds veel actieve-spel elementen aan de lessen toegevoegd en daar heeft iedereen veel plezier in.

Alice, Gonny, Marjanna en Karin hadden een materialen pakket gesponsord voor de school Yes and Amen. Alice heeft dit verzorgd, verdeeld in verschillende thema’s en voorzien van een handleiding. Ik heb het met de teachers doorgenomen en ze zijn er erg blij mee.

Verder had ik schriften pennen e.d. meegekregen van koorleden en de Verrekijker Julianadorp.

In Kampala ontmoette ik Rebecca met wie ik vorig jaar naar Soroti en omgeving ben geweest. Zij is met Merab, de directeur van de school waar ze werkt, naar Buyengi district geweest en heeft daar 3 workshops verzorgt. Betty van Yes and Amen is naar Jinja geweest. Super om te merken dat het doorgaat en dat verschillende teachers hier in Uganda het de moeite waard vinden om hun kennis met anderen te delen.

Op de Kyambogo Universiteit sprak ik met Paul. Samen bezochten we het hoofd Pre Primary and Primary van het National Curriculum Development Center. Dit is een zelfstandig werkende tak van het mininstery van onderwijs die zich bezig houdt met de leerplannen. De komende tijd zal Paul daar meer over Jolly Phonics vertellen. We willen proberen half januari 2015 een training te organiseren, zodat er meerdere mensen in Uganda zijn die collega’s kunnen helpen met het invoeren van deze manier van leren lezen. Het blijkt dat er veel belangstelling voor is. Enthousiasme en goede voorbeelden van lokale teachers is de beste reclame. Daar wordt je blij van!

De langste tijd heb ik mijn huis gedeeld met een ander vrijwilligster uit Nederland, ook een leerkracht. We kunnen het goed met elkaar vinden en het was erg gezellig.

En last but not least heb ik het een en ander met Reny ondernomen. We zijn 2 dagen met Suzannah en Martha naar Jinja geweest naar King Fisher. Een mooi plekje met zwembad aan de Nijl. Ook een gezellig dagje Kampala hoorde er uiteraard bij. En inderdaad, daar wordt ik ook blij van!

Kortom: het was een kort bezoek, maar zeker de moeite waard!

Wordt vervolgd.

Groeten van Ineke

PS: Door problemen bij reismee is de website tijdelijk buiten gebruik geweest. Daarna zijn de meeste bestanden terug gezet. Echter, de verhalen van sept. t/m nov. 2014 ontbreken nog. Ik probeer deze er weer op te krijgen.

Slagroom

Toen ik een paar maanden geleden met iemand praatte over mijn werk in Uganda zei zij: ‘Het is de slagroom op je carrieretaart’. En zo is het maar net! Ook deze keer heb ik weer genoten van deze slagroom:

- De kinderen en grote mensen op Noah’s Ark en met name op de school New Horizon.

- De contacten buiten de Ark: scholen waar ik al eerder was geweest, nieuwe scholen, opleidingen voor teachers, de universiteit, tutors.

- De samenwerking, de gesprekken en het plezier met Reny!

- De mensen die meeleefden en meedachten. Iedereen noemen gaat te ver, dus ik noem alleen de topper: Alice bedankt!

En toen was het dinsdag en alweer tijd om afscheid te nemen. Al is het leven in verschillende culturen me heel goed bevallen, afscheid nemen is niet leuk! Steevast wordt de vraag gesteld wanneer ik weer terug kom. Ik weet het niet. Veel mensen in Uganda hebben gezegd dat ze ervoor zullen bidden en iemand zei: ‘De vorige keren heb ik er ook voor gebeden en je bent teruggekomen, dus dat komt wel goed’. Mooi hè? Omdat de culturen zo verschillend zijn is het misschien wel makkelijker om me weer aan te passen. Je kunt het niet met elkaar vergelijken. We hebben het in Nederland druk met allerlei zaken waar de meeste Ugandezen niet eens over na denken. Iedereen kan hier naar school en de voorzieningen zijn op alle gebieden beter. In Uganda leven veel kinderen op straat, is een dagelijkse maaltijd niet altijd vanzelfsprekend, overlijden mensen aan ziektes die in Nederland te behandelen zijn, worden kinderen weggegooid. Dat zijn zaken die niet zomaar op te lossen zijn, het is een lange weg. Sommigen vinden dat hulp een druppel op een gloeiende plaat is, maar elke druppel is er 1 en elk mensenleven is belangrijk is Gods ogen en ik hoop ook in de onze. Wij kunnen ook van de mensen in Uganda leren: tevredenheid, blij zijn ondanks alles, dansen en zingen, je niet zo druk maken over vanalles en nog wat, vertrouwen op God. We kunnen leren van elkaar. Een gulden middenweg lijkt mij wel wat.

Ik ben dankbaar dat ik dit weer heb mogen mee maken, dat ik dit heb mogen doen.

Er is veel gebeurd op New Horizon, de kinderen spelen en hebben fun met Jolly Phonics. Boeken zijn gemaakt, plannen geschreven, contacten gelegd. Ik hoop en bid dat de weg die New Horizon en andere scholen zijn ingeslagen vervolgd wordt, dat er mogelijkheden gevonden en geboden worden om dit te kunnen doen.

Ik ben weer in Nederland met een schat aan ervaringen en contacten. Ik ben thuis in Nederland, maar heb me ook thuis gevoeld in Uganda.

De slagroom smaakt heerlijk. En ik bedank alle lezers van dit weblog dat ik ‘de cake’ met jullie mocht delen.

Groeten van Ineke

Aftellen

Voor de scholen is het aftellen van de dagen voor de grote vakantie begonnen. Sommige scholen sluiten deze week de deur, anderen, zoals New Horizon, op 6 december. Op veel scholen wordt er aan het eind van het schooljaar een dag voor ouders, kinderen en genodigden georganiseerd. Zo ook op Yes and Amen. Reny en ik waren hiervoor uitgenodigd. De kinderen verzorgen presentanties, er zijn (veel) toespraken en er is de ‘graduation’ van de kinderen die van topclass naar P1 gaan. Gekleed in zwarte jas en baret krijgen ze een certificaat. De toespraken waren vooral in het Ugandees, dus daar heb ik niet zoveel van verstaan. We werden als blanken vele keren welkom geheten. Betty had haar toespraak voor ons in het Engels op papier gezet. Ze bedankte een aantal mensen en ook Alice en de vriendinnen uit Den Helder werden genoemd! Betty had mij gevraagd om iets over Jolly Phonics te vertellen.De boel wordt, bij dit soort bijeenkomsten, aan elkaar gepraat door een ceremoniemeester, dit keer iemand van Mirembe college waar Betty ook werkt. Er wordt geluidsapparatuur gehuurd en dat wordt ‘lekker’ hard gezet. Terwijl de groten naar de toespraken luisteren zitten de kinderen geduldig in het gras. En als ze praten hoor je ze niet, omdat het geluid zo hard staat. Na afloop kregen we te eten. En toen was het tijd om afscheid te nemen van Betty. Ik kreeg een Afrikaanse rok en blouse van haar. Dat had ze laten maken en het past precies!

Vanmiddag was het erg druk bij de keuken. Wat bleek? Er waren vannacht sprinkhanen gevangen. Bij elkaar zo’n 50 kilo. Hun dagen waren geteld. Met man en macht werden de vleugels, poten en sprieten verwijderd. Zoiets als garnalen pellen, maar dan anders. Na een bezoek aan de frituurpan zijn ze klaar om te eten. De Ugandezen tellen de dagen af tot het sprinkhanen seizoen. De meesten zijn er dol op! Met een lamp worden ze gelokt en gevangen.

Voor mij is het helaas ook weer aftellen: Dinsdagavond vertrek ik weer naar Nederland. Het is altijd weer een beetje een rare week: afronden van de bezigheden, nog even dit, nog even dat, afscheid nemen.... Woensdag ben ik naar Kampala geweest om deel 3 van de ‘Fun’ boeken te laten kopieeren. Een aantal van onze boeken heb ik naar de Universiteit gebracht. Via Jolly Learning kwam ik contact met Paul,een Ugandees, specialist op taalgebied en special needs, die in Oslo heeft gestudeerd en voor zijn studie onderzoek naar Jolly Phonics in Uganda heeft gedaan. Een paar weken geleden heb ik hem ontmoet. Het was een goed gesprek. We zitten op 1 lijn voor wat betreft het lezen. Hij wil zich onderzoeken hoe de methode verder ingevoerd kan worden in Uganda. De boeken die besteld zijn na diverse workshops komen in januari aan en Paul zal ze ophalen. Vanuit de universiteit kunnen ze dan verder verspreid worden. Ik ben erg blij met dit contact. Het houdt in dat het verder gaat.

Ook ben ik met een andere vrijwilliger op bezoek geweest bij een school in een buiten (sloppen) wijk van Kampala. De school is opgezet door een pastor (voorheen leerkracht in het voortgezet onderwijs). De kinderen worden van straat gehaald en krijgen hier onderwijs.

Nu nog 2 dagen om de rest van de ‘to do lijst’ af te werken. En het minst leuke: afscheid nemen.... En dan zitten ook deze maanden er alweer op. Een periode waarin ik veel mooie mensen op verschillende plaatsen in Uganda heb mogen ontmoeten!

Groeten van Ineke

Wat zeg je?

Als ik in Engeland kom vragen ze zich vast af waar ik Engels heb geleerd. InUganda spreek je namelijk Engels op z’n Ugandees. Een aantal opvallende dingen:

De woorden worden meestal uitgesproken zoals je ze schrijft en dat is op zich best handig. In Uganda zeg je bijv. tegen een cat on the mat met een voor ons echte a, terwijl het bij een Engelsman een beetje tussen een e en een a inzit.

Vaak worden de dingen kort en krachtig gezegd, bijv. ‘You, come’ (Jij, kom). Zo kan het zijn dat een kind je de vraag ‘What are you making?’ niet begrijpt, maar wel ‘You make what?’

Een beetje overdrijven is heel gewoon, vooral als het over ziekte en zeer gaat: ‘She is very sick’ (ze is erg ziek) als het om een koutje gaat. ‘He has a lot of wounds (hij heeft heel veel wonden) terwijl ik er echt maar zag. En hoest je of ben je of ben je verkouden, alles is flu (griep).Toen ik in Soroti was had ik een serie van 8 muggenbulten op mijn rug. Toen Jane de volgende dag, zoals gewoonlijk, vroeg ‘How are you’, zei ik ‘Fine’. Waarop Rebecca zei ‘She is sick’. Ziek? Ik ben toch niet ziek als ik een paar muggenbulten heb? Toen we in Mbale kwamen vonden ze toch echt dat ik er ‘medicijnen’ voor moest hebben. Bij de drogist gingen ze op zoek en vonden een creme. Dat heb ik maar gekocht. Het was maar 80 cent, dus dat viel mee. En het was natuurlijk wel erg lief dat ze goed voor me zorgden.

Toen ik na ons boda ongeluk op school kwam zei een teacher: ‘You wanted to die, without telling us?’ (Je wilde dood gaan, zonder het ons te vertellen?). Toen in de kliniek een wond werd schoongemaakt kwam er een aunti binnen en vroeg: ‘Are you dying? (Ga je dood?). Nou, nee. Ze liep zelf met haar onderbeen in het verband en ik vroeg hetzelfde aan haar, waarop zij ook lachtend ‘nee’ zei. Het is maar hoe je het zegt. Gelukkig zeggen ze dan ook wel weer dat het wel goed komt, dat je het wel overleeft. Aan de andere kant zijn ze hard. Een cannula voor een infuus in je hand is niet altijd een reden om thuis te blijven; een zwangere vrouw werkt door tot vlak voor de bevalling en werken terwijl je malaria hebt is geen uitzondering.

De woordenschat is vaak beperkt. Alles wat klein is en pootjes heeft is een cockcroach (kakkerlak). Nou is mijn woordenschat in het Engels ook niet altijd super, maar als ik een woord een weet en het aan de leerkrachten vraag, weten zij het meestal ook niet.

Wat ze wel heel uitgebreid verwoorden is een inleiding voor bijv. een workshop. Ook het bedankje gaat met veel mooie woorden. Ze zijn dan niet zuinig met complimenten.

Een ander taalprobleem is de vraag of je de kinderen op school in het Engels of in de locale taal les moet geven. Ik sprak een specialist op het gebied van Early Child Development (ontwikkeling bij jonge kinderen van 0-8 jaar) die bezig is met het vernieuwen van de werkplannen voor deze leeftijd. Zij stond achter de mening dat je in P4 begint met Engels. T/m P3 leer je de kinderen alleen de locale taal en dan ga je over op Engels. Alle leerkrachten, met name op de prive scholen, die ik er naar vraag zijn het daar niet mee eens. Een van onze leerkrachten zei: ‘She is old, she has to be renewed by herself’ (ze is oud en moet zelf vernieuwd worden. Ik ben het er ook niet mee eens. Het gevolg is namelijk dat de kinderen slechts heel beperkt Engels spreken, maar wel in P7 examen moeten doen in het Engels. Er worden in Uganda zo’n 46 verschillende talen gesproken Bovendien is Engels de officiele taal en wordt alles in het openbaar in het Engels geschreven, van borden langs de kant van de weg tot formulieren. Kortom je komt niet zover met alleen de locale taal. Voor jonge kinderen is het, meestal, niet moeilijk om 2 talen te leren, dus ik denk dat je ze dan het best 2 talen kunt leren. Het is jammer om daarmee pas te beginnen als ze een jaar of 10 zijn, vooral als je daarna verwacht dat ze examens in het Engels doen. Als je kiest om in 1 taal te leren lezen en schrijven zou ik kiezen voor Engels en de meeste mensen in de praktijk vinden dat ook.

Tot slot een ‘leuk gesprek’: Gister was ik met Reny in Kampala en we staken over bij het bewuste grasperkje waar ik vorige week over schreef. Uiteraard gingen we nu netjes over de tegels. We bedachten dat een foto van het gras wel leuk zou zijn. Zo gezegd, zo gedaan. En toen ..... jawel, kwam er een politieagent naar ons toe: ‘Waarom maken jullie een foto?’ Dat mocht niet. Dat hadden we eerst moeten vragen! Ze dachten dat we een foto namen van winkelcentrum en vorige week was er een bommelding geweest..... Misschien maakten we wel een foto om de situatie vast te leggen.... Een tweede agent en een undercover ? (man in gewone kleding die kennelijk wel wat te zeggen had) kwamen erbij. We lieten de foto van het gras zien en we mochten hem houden! Nou is het natuurlijk wel een beetje vreemd als je een foto van een strookje gras maakt, maar ook daar wisten we weer een leuk verhaal van te maken. Uiteindelijk hadden we weer een leuk geprek met de plaatselijke politie, kregen we een hand, en kwamen we weer slap van het lachen in het winkelcentrum aan. De humor ligt op straat!

Groeten van Ineke

Jajja

Maandag was ik met Reny in Kampala. We hadden meer copies van onze boeken opgehaald en wilden nog even naar de boekwinkel. De boda zette ons af en we namen de kortste weg naar de overkant over een strookje gras dat wil zeggen gras met grote stukken kale grond. Er kwam een vrouw achter ons aan. We hadden een overtreding begaan en haar baas wilde ons spreken. Wat bleek? Het was verboden over het gras te lopen. Ze stonden met z’n drieën in de gaten te houden of iemand via de ‘garden’ die ze bewaakten overstak. We zeiden’ sorry, we zullen het niet meer doen’ en dat we niet wisten dat dat niet mocht want er stond geen bord. De baas legde uit dat een bord gestolen zou worden en daarom hadden ze het op de tv bekend gemaakt. We zeiden dat we geen tv hebben..... Het was ook op de radio geweest.....Tja, die hebben we ook niet.... Maar ja, het was toch echt een overtreding. Ik stond een beetje moeilijk en een beetje krom want ik echt had een hele zware rugzak. De man bedacht dat Reny de boete kon betalen bij, zoals dat hier gaat, een bank en dan zouden zij wel op haar moeder passen. Waarop Reny vertelde dat ze ook nog met jajja (oude vrouw – oma), met mij dus naar het ziekenhuis moest. Misschien konden zij de medicijnen dan halen? Ik besloot om dramatisch op een muurtje te gaan zitten, met mijn gezicht de ander kant op, want ik kreeg spontaan de slappe lach. Uiteindelijk mochten we gaan als we onze naam en telefoonnummer opgaven, want dan konden ze het nagaan als we de overtreding nog eens begingen. En zo vertrokken ‘Rachel en Margret Jameson’ slap van de lach naar de bookwinkel.

Helaas voelde ik me de volgende dag echt een jajja. Terug naar huis kregen we namelijk een ongeluk met de boda boda. Ik zag het gebeuren: ineens stak er een boda de weg over en onze boda man probeerde te remmen, maar we knalden er boven op en gingen met z’n allen onderuit. Gelukkig konden we allemaal opstaan. Reny zat achterop en liep een brandwond van de knalpijp op. Ik was met mijn linkerkant over straat gegleden en bloedde op verschillende plaatsen: voet, knie, elleboog, hand en schouder. Mijn broek kapot en ook mijn shirt zag er niet uit. Ik had een tasje met boeken in mijn hand en die lag aan flarden. Als ik die niet had gehad was het mijn been geweest. Waar een ‘fun boek’ al niet goed voor is! Onze boda man had zijn hand kapot en de andere boda man, de schuldige, is er vandoor gegaan. Behulpzame mensen hielpen ons, met onze bagage, naar de kant van de weg. Een van de omstanders sprak: ‘kijk, de muzungu heeft ook rood bloed’.

We hebben iemand van Noah’s Ark gebeld of hij ons op wilde halen. Een paar aardige meelevende mensen bleven bij ons wachten tot we opgehaald werden. Bij de kliniek hebben ze de wonden schoongemaakt, hier en daar wat vel weggeknipt en pleisters geplakt. Toen de wond bij mijn schouder aan de beurt was vroeg de dokter of het erg was als ze mijn shirt vies maakte. Ik moest er om lachten en toen ze besefte hoe mijn shirt eruit zag moest ze er zelf ook om lachen. Mijn been, en vooral mijn knie werden dik en mijn ribben zijn gekleusd, dat zal ik wel even voelen. Tja, dan voel je echt wel een beetje een jajja (oude vrouw). Maar ik besef dat we ook geluk hebben gehad. Onze hoofden zijn heel, we lopen en praten nog! De wonden zijn deze week nog een paar keer goed verzorgd in de kliniek. De pillen werken en de wonden helen.Toch handig zo’n kliniek in de buurt! De kinderen waren onder de indruk van de wonden en ik heb zo’n beetje een nieuwe naam: ‘aunti Ineke, you have wounds’. Jefta zei dat hij voor me wilde bidden.... als hij daarna een sweetie kreeg... Anderen doen het gratis .... De mensen zijn allemaal erg meelevend: ‘Sorry’ ‘Thank God, dat het zo is afgelopen’. En wij zeggen zoals een echte Ugandees: ‘Thank God, I’m alive!’

Groeten van Ineke.